Not: Bu yazı, 3Durak'ın kapasiteleri ve sunduğu hizmetleri somutlaştırmak amacıyla hazırlanmış temsili bir örnek vaka çalışmasıdır. İsimler ve detaylar kurgusaldır; ancak anlatılan teknik süreç, kullanılan teknolojiler ve mali fiyatlar gerçekçidir. Benzer projeleri hayata geçirmiş bulunduğumuz için bu çerçevede paylaşıyoruz.
Bisikletteki Eldiven: Tek Kollu Bir Çocuk İçin Adaptif Spor Aparatı Nasıl Tasarlandı?
Doğuştan sağ kolu olmayan 9 yaşındaki Emir, mahallesindeki tüm çocuklar gibi bisiklete binmek istiyordu. Sorun şuydu: bisikletin sağ gidonu için nasıl tutuş oluşturacak? Ticari adaptif spor aparatları ABD'den geliyordu — fiyat, gümrük ve teslim süresi yüküyle birlikte 600-1.200 dolar civarı. Emir'in babası 6 ay bekledi ve vazgeçti. İşte vazgeçmemenin hikâyesi.
Tanışma
Emir'le bir engelli hakları derneğinin etkinliğinde tanıştık. Dernek temsilcisi bize "Bir e-Nable Türkiye sayfası var, oradan kişiselleştirilmiş üçlü protez için dünyada gönüllüler 3D baskı yapıyor. Bizim özel ihtiyaçlarımız var; bisiklete binmek isteyen tek kollu çocuklarımızın adaptif aparatına ihtiyacı var. Yardım edebilir misiniz?" diye sordu.
Standart bir protez değil bu. Vucudun bir parçası olarak yaşanılacak bir protez değil. Sadece bir görevi var: bisiklet gidonunu güvenli şekilde tutmak. Yan sport durduğunda da çıkarabilmesi gerekiyor. Bu, klasik tıbbi protez kategorisine girmiyor; adaptif spor aparatı deniyor.
Tasarım Yaklaşımı
Önce Emir'in mevcut kolunu 3D olarak taradık. 3D tarama sayesinde dirseğinden bileğine kadarki yumuşak doku konturuni 0.5 mm hassasiyetle dijitalleştirdik. Bu, kişiye özel oturan bir kabuk (socket) tasarımı için temel veriyi sağladı.
Sonra açık kaynak topluluklarında mevcut adaptif spor aparatı referans tasarımlarını inceledik. e-Nable ve Hackaday gibi platformlarda paylaşılan tasarımları başlangıç noktası olarak kullandık. Bu tasarımları Emir'in tarama verisine göre kişiselleştirdik.
Aparatın üç ana parçası vardı:
- Vucut yanı soket — Emir'in mevcut koluna oturacak yumuşak içli sert kabuk
- Adaptör kol — Soketten gidona uzanan ayarlanabilir uzunlukta orta parça
- Gidon tutucu — Bisiklet gidonunu kavrayan ama acil durumda otomatik açılan kısım
Malzeme Seçimi: Güvenlik Birinci Önceliğimiz
Bir çocuğun bisiklete binerken kullanacağı aparatın yanılmaz olması gerekiyor. Özellikle iki kritik nokta:
- Acil durum açılışı: Düşme anında parmak aparatı kilitlemiyor, kötü kaza durumunda gidon serbest kalıyor
- Yorulma dayanımı: Bin saatlerce kullanılacak; titreşim, ter, gerilim karşısında çatlayan veya kırılan malzemeyi tercih edemeyiz
Bu nedenle malzemeleri höcre höcre seçtik:
| Parça | Malzeme | Teknoloji | Neden? |
|---|---|---|---|
| Soket dış kabuk | PA12 Naylon | SLS | Enjeksiyon kalitesi mukavemet |
| Soket iç yastıklı | TPU 95A | FDM | Yumuşak, hipoalerjenik temas |
| Adaptör kol | PA-CF (karbon takviyeli) | FDM | Hafif + yüksek mukavemet |
| Gidon tutucu | PA12 + paslanmaz çelik yay | SLS + mekanik | Acil açılış mekanizması |
SLS naylon parçalarımız bisikletin titreşimine karşı enjeksiyon kalıplama kalitesinde dayanım sağlıyor. TPU iç yastık Emir'in cildine sert plastiğin değmesini engelliyor.
Test Süreci
Üretim sonrası üstüste üç iterasyon yaptık:
- Birinci sürüm: Soket fazla sıkıydı, Emir 10 dakika sonra kolüm sıkışması hissetti. Tarama verisini revize ettik, soket içini 2 mm genişlettik
- İkinci sürüm: İyi oturuyor ama gidon tutucu agresif kavrıyordu. Emir düşme korkusunu yaşaması için acil açılış kuvvetini düşürdük
- Üçüncü sürüm: Test bisikleti üzerinde 30 dakika kesintisiz sürdü. Yorgunluk yok, sızı yok, korku yok
Her iterasyon yaklaşık 1 hafta sürdü. Tarama yaptıktan 4 hafta sonra Emir'in elinde tam fonksiyonel aparat vardı.
Sonuç
Emir, hayatının ilk bisiklet turunu mahalle parkurunda yaptı. Babasının paylaştığı videoda 30 saniye boyunca durmadan gülüyordu. "Anne, ben her çocuk gibi bisiklete biniyorum!"
Aparatın 6 aylık kullanımından sonra Emir büyüdüğü için soket sıkışmaya başlamıştı. Tarama verisini arşivlediğimiz için onu yeniden taratıp sadece soket parçasını büyük ölçüde basmamız yeterli oldu. Bu, kişiselleştirilmiş üretimin önemli bir avantajı: dijital arşiv = uzun vadeli destek imkânı.
Maliyet ve Karar Karşılaştırması
| Seçenek | Maliyet | Süre | Kişiselleştirme |
|---|---|---|---|
| ABD'den ithal adaptif aparat | 15.000-30.000 TL | 2-4 ay | Standart kalıp |
| 3Durak özel üretim | 1.800-3.500 TL | 3-5 hafta | Birebir tarafından tarandı |
Bu projede de modelleme ve tarama ücretini almama kararı verdik. Sadece malzeme ve baskı maliyetini karşılayacak şekilde üretim yaptık. Toplam: 1.800 TL.
Önemli Uyarı
Belirtmek istediğimiz nokta: 3Durak, tıbbi protez üreticisi değildir. Hasta vücuduna kalıcı olarak yerleştirilen implantlar veya vücut tarafından tıbbi tedavi parçası olarak kullanılan protezler sertifikalı medikal cihaz üreticileri tarafından üretilmek zorundadır. Adaptif spor aparatları ise bu kategoride değildir; spor aktiviteleri için kişiselleştirilmiş yardımcı ekipmanlardır ve tıbbi sertifikasyon gerektirmez.
Adaptif Spor Aparatı İhtiyacı Olan Bir Yakınınız mı Var?
3Durak Dijital Fabrika olarak engelli hakları derneklerine, fizyoterapi merkezlerine ve doğrudan ailelere açığız. Tek kollu çocuk veya yetişkin için bisiklet, kalem tutucu, müzik aleti yardımcı aparatları ya da benzeri kişiselleştirilmiş spor/günlük yaşam yardımcıları için bize ulaşabilirsiniz.
Engelli hakları dernekleri, vakfılar ve fizyoterapi merkezleri için özel destek programlarımız mevcut. Modelleme ve tarama ücretsiz, sadece malzeme ve baskı maliyetiyle çalışabildiğimiz uzun süreli iş birlikleri yapıyoruz.
Kullanılan Teknolojiler ve Hizmetler
- 3D Tarama — Vucut konturunun kişiye özel dijitalleştirilmesi
- SLS 3D baskı — Naylon ana gövde, endüstriyel dayanım
- FDM 3D baskı — TPU iç yastık ve karbon takviyeli adaptör
- 3D Modelleme — Açık kaynak referansı kişiselleştirme
Daha Fazla 3Durak Hikâyesi
3Durak Dijital Fabrika olarak sosyal etki, bizim sadece pazarlama mesajı değil; iş önceliklerimizin merkezinde duran bir ilke. COVID-19 döneminde yüz binlerce sağlık personeli için yüz koruyucu ürettik. Kanadı kırık bir leyleğe protez basardık. Lise mezuniyet yıllıklarını görme engelli öğrencilere dokunsal hatıraya dönüştürdük. "Hangi işi yaparsak yapalım, bu işin mutlaka bir sosyal etkisi olması lazım" — bu, kurucumuzun yıllardır tekrarladığı cümle.
Daha fazla örnek vaka için 3durak.com'u takip edebilirsiniz.
