Not: Bu yazı, 3Durak'ın kapasiteleri ve sunduğu hizmetleri somutlaştırmak amacıyla hazırlanmış temsili bir örnek vaka çalışmasıdır. İsimler ve detaylar kurgusaldır; ancak anlatılan teknik süreç, kullanılan teknolojiler ve mali fiyatlar gerçekçidir. Benzer projeleri hayata geçirmiş bulunduğumuz için bu çerçevede paylaşıyoruz.
Dokunulabilir Hayvanları Sinıfa Getirmek: Bir İlkokulun Görme Engelli Öğrencisi için Tasarladığı Biyoloji Setinin Hikâyesi
Anadolu'da küçük bir ilkokulda, biyoloji dersine girmeden önce hiç hayvan görmemiş bir öğrenci vardı. Sinıfının hayvanları tanıması için yıllardır kullandıkları düzgün renkli posterler ona ulaşmıyordu. Onun için görüntülü bir dünyaya sıkışmış, dokunmayla açılacak bir kapı vardı. Bu, o kapıyı açmanın hikâyesi.
Başlangıç
Sınıf öğretmeni Ayşe Hanım, ders yılının ortasında 3Durak Dijital Fabrika'ya ulaştı. "Sınıfımda doğuştan görme engelli bir öğrencim var. Biyoloji dersinde Avrupa karacağı, kanguru, leylek, kırlangıç gibi hayvanları anlatıyorum, ama o bütün sınıfla birlikte derse katılamıyor. Tek öğretmenli bir okuldayız, bütçemiz oldukça sınırlı. Bir çözümünüz var mı?"
Bu, basit görünen ama derininde çok katmanlı bir soruydu. Var olan ticari hayvan modelleri ya pahalıydı (sinıf için toplu set 5.000-15.000 TL), ya çok detaylı ve kırılgandı, ya da Avrupa odaklıydı — yani çocuk için türkülü, anılar dilinde hiçbir anlam ifade etmiyordu.
Tasarım Kararı
Bir hafta içinde 3Durak ekibi olarak Ayşe Hanım'la oturup biyoloji müfredatındaki hayvanları dönüştürdük. 16 hayvan seçtik: yerli kazlardan kartala, leylekten karıncaya, sincaptan deve kuşuna kadar. Her hayvan için karar verdik:
- Boyut: çocuk eline rahat oturacak (8-15 cm arası)
- Detay: parmak ucuyla ayırt edilebilir tüylü/tilis/düz dokular
- Malzeme: PLA — ekonomik, dayanıklı, atoxik (çocuklar ağza alabilir)
- Renk: Görmeyen öğrenci için fark etmiyor ama sınıfın diğer 18 öğrencisi için renkli üretelim — böylece dokunsal materyal sinıfın geneline de hitap eder
- Braille etiket: Her hayvanın altında kabartılmış Braille ile hayvan adı
Üretim Süreci
Hayvan modellerinin hazırlanması için iki paralel yol yürüttük:
- Açık lisanslı modeller: Thingiverse, Printables, MyMiniFactory gibi platformlardan Creative Commons lisanslı eğitim modellerini topladık
- Özgün modelleme: Açık lisansta bulamadıklarımızı (örneğin Anadolu leyleği) 3D modelleme ekibimiz hazırladı
16 hayvan için toplam baskı süresi: 38 saat. Bu, hiç bölmeden işleyen iki endüstriyel FDM yazıcımızın 2 günü demek. Braille etiketleme için ayrı plakaları SLA ile bastık — 0.5 mm kabartı hassasiyeti FDM'nin üzerinde çıkıyordu.
Sinıfa Vardığı Gün
Seti Ayşe Hanım'a ulaştırdığımız günün akşamı bir mesaj geldi: "Bugün Mehmet ilk kez sınıfımla aynı dersi yaptı. Leyleğin gagasını keşfederken gülüşünü anlatamam."
Sinıfın diğer öğrencileri de görsel öğrenmeden dokunsal öğrenmeye geçtiğini fark ettiler. Bir süre sonra hep birlikte gözlerini kapatıp hayvanları dokunmayla tanıma oyunu oynamaya başladılar — dahil edici eğitimin başkalaştırmadan olduğu nadir bir an.
Maliyet ve Sosyal Etki
16 hayvanlık tam set + Braille etiketler için toplam maliyet, ticari muadiline göre yaklaşık %75 daha düşük oldu. 3Durak olarak bu proje için modelleme ücretini almama kararı verdik; sadece malzeme ve baskı maliyetini karşılayacak şekilde üretim yaptık.
Daha değerli olan şey ise dosyalar oldu. Modelleri arşivlediğimiz için artık benzer talepler geldiğinde sadece baskı maliyeti kalıyor. Bu da görme engelli öğrencisi olan başka okullara ulaştığımızda çözümü daha hızlı üretmemizi sağlıyor.
Bu Hikâyeden Ne Öğreniyoruz?
3D baskı sadece prototip üretim teknolojisi değil. Doğru ellerde, doğru niyetle birleştiğinde:
- Erişilebilirlik bariyerlerini 5.000-15.000 TL'lik ticari setlerden 1.000-2.000 TL'lik özgün üretime indirebilir
- Yerel/kültürel ihtiyaçlara göre ozelleştirilebilir (Avrupa odaklı setler yerine Anadolu hayvanları)
- Tek bir çocuğun özel ihtiyacı için sinıfın tamamı için faydalı araca dönüşebilir
- Dijital arşivleme sayesinde bir kez üretilen dosya, başka okullarda da kullanılabilir
Benzer Bir Proje Yapmak İstiyorsunuz?
3Durak olarak eğitim, sağlık ve sosyal yardım alanlarında çalışan kurum, vakıf, dernek ve öğretmenlere özel destek programlarımız mevcut. Modelleme ücretsiz, sadece malzeme ve baskı maliyetiyle çalışabildiğimiz projeler için bize ulaşın.
Sınıfınızda özel öğrenme ihtiyacı olan bir öğrenci, sunduğunuz hizmette erişilebilirlik bariyeri, veya yerel kültürel mirasi öğretmek istediğiniz bir konu varsa — 3D baskı burada güçlü bir müttefiktir.
Kullanılan Teknolojiler ve Hizmetler
- FDM 3D Baskı — PLA ile gövde modellerin üretimi
- 3D Modelleme — Özgün Anadolu hayvan modellerinin hazırlanması
- SLA 3D baskı — Yuksek hassasiyetli Braille etiketler
Daha Fazla 3Durak Hikâyesi
3Durak Dijital Fabrika olarak sosyal etki temalı projeler bizim DNA'mızın bir parçası. COVID-19 döneminde yüz binlerce sağlık personeli için yüz koruyucu ürettik. Kanadı kırık bir leyleğe protez ayak basardık. Lise mezuniyet yıllıklarını görme engelli öğrencilere dokunsal hatıraya dönüştürdük. Her işi yaparken aynı soruyu sorduk: "Bu işin nasıl bir sosyal etkisi olabilir?"
Daha fazlası için 3durak.com'u takip edebilirsiniz.
